Warmtepompen vragen om systeemdenken

Waarom waterkwaliteit, vorstbeveiliging en hydraulische componenten bepalend zijn voor prestaties en bedrijfszekerheid

Een warmtepomp is zo goed als het systeem waarin hij functioneert. Voor een optimaal rendement, een lange levensduur en een storingsvrije werking is een doordacht ontwerp van de volledige installatie essentieel. Daarbij spelen niet alleen de warmtepomp en het afgiftesysteem een rol, maar ook de componenten die zorgen voor de waterkwaliteit, veiligheid en bedrijfszekerheid. Als specialist in hydraulische systemen en systeemoplossingen benadrukt Caleffi het belang van een integrale systeembenadering. Lucht- en vuilafscheiders, vorstbeveiliging en drukbehoud zijn daarbij geen aanvullende opties, maar onmisbare schakels in een betrouwbaar en efficiënt warmtepompsysteem.

“Bij warmtepompinstallaties ligt de focus vaak volledig op de warmtepomp”, weet Michael Valk, Regiomanager Duurzame Oplossingen bij Caleffi. “Op basis van onder andere woninginhoud en woningindeling, warmteverliesberekeningen, type afgiftesysteem en gewenste comforttemperatuur wordt het aantal kW voor de warmtepomp bepaald én de best passende warmtepomp geselecteerd. Om comfort, rendement, betrouwbaarheid en levensduur naar het hoogste niveau te tillen echter, moet ook alle randapparatuur vanaf de ontwerpfase worden meegenomen. Systeemdenken moet van meet af aan het uitgangspunt zijn.”

Systeemwaterkwaliteit als basis voor prestaties

“Om rendement en levensduur naar een hoger niveau te tillen, zijn een goede waterzijdige inregeling én systeemwaterkwaliteit essentieel”, benadrukt Valk. “Een goede systeemkwaliteit kan namelijk tot 15% meer rendement geven. Bovendien wordt vuilaanzet in het systeem voorkomen, als gevolg waarvan componenten zoals warmtewisselaars en circulatiepompen op termijn kunnen vastlopen, prestaties afnemen en storingen of defecten kunnen ontstaan. In de praktijk wordt dit risico nog regelmatig onderschat, met name bij monoblock warmtepompen. Veel installateurs zijn zich nog onvoldoende bewust van de risico’s of informeren hun opdrachtgevers hier niet altijd volledig over. Hoewel in technische specificaties vaak wordt benoemd dat vuilafscheiders noodzakelijk zijn, blijft een integrale systeemaanpak in de uitvoering in de praktijk soms achterwege.”In navolging van vuilafscheiders zijn ook luchtafscheiders essentieel. “Waar lucht in de installatie aanwezig is, wordt minder warmte overgedragen”, aldus Valk. “Vooral bij vloerverwarmingssystemen kan dit leiden tot verminderde prestaties en comfortklachten, doordat de warmteafgifte lokaal wordt verstoord.”

Om de systeemwaterkwaliteit te waarborgen en op peil te houden, biedt Caleffi een reeks gespecialiseerde componenten. Als voorbeeld noemt Valk de CALEFFI XF voor vuilafscheiding en CALEFFI HED® voor luchtafscheiding. Deze producten zijn specifiek ontwikkeld voor lagetemperatuursystemen zoals warmtepompen, waar een stabiele waterkwaliteit essentieel is voor een efficiënt, storingsvrij en duurzaam functionerende installatie.

Vorstbeveiliging: een onderschat aandachtspunt?

Belangrijk in dit kader is ook een goede vorstbeveiliging. “Bij warmtepompstoringen of stroomuitval kan een monoblock warmtepomp op koude dagen invriezen”, weet Valk. “In dat geval valt de circulatie stil, waardoor het systeemwater kan afkoelen tot onder het vriespunt. Door de volumetoename bij bevriezing ontstaat drukopbouw in het systeem, als gevolg waarvan de monoblock warmtepomp of leidingen kunnen beschadigen of zelfs openscheuren.” Om dit risico te beperken, ontwikkelde Caleffi de iStop® vorstbeveiligingsklep die het systeem onder kritische omstandigheden actief beschermt tegen vorstschade.

De iStop® vorstbeveiligingsklep wordt zowel in het aanvoer- als retourcircuit geïnstalleerd. “Zodra de systeemwatertemperatuur onder de 3°C daalt zal de cartridge openen en gecontroleerd gaan druppelen”, verduidelijkt Valk. “Hierdoor wordt de systeemdruk verlaagd en blijft de warmtepompinstallatie beschermd.” Op het moment dat de temperatuur weer toeneemt (>4°C) zal de cartridge ook automatisch weer sluiten. “Het simpel bijvullen van het systeemwater is in dit geval voldoende om de betrouwbare werking en lange levensduur van de warmtepomp te waarborgen.”

Ontwikkeling van de warmtepomppakketten

“Wij ontvangen regelmatig vragen van installateurs over welke lucht- en vuilafscheiders en vorstbeveiligingen het meest geschikt zijn voor hun warmtepompen”, vertelt Valk. “Om hen te ondersteunen en de selectie te vereenvoudigen hebben wij complete warmtepomppakketten samengesteld, waarmee op basis van het benodigde vermogen in kW eenvoudig bepaald kan worden welk pakket passend is. Installateurs kunnen hierbij kiezen uit een Essential, Advanced of Expert uitvoering, waarin alle noodzakelijke componenten in de juiste diameters in één doos zijn gebundeld. Het bestellen van losse producten is hierdoor niet meer nodig.”

Voor installateurs die tóch de voorkeur geven aan losse componenten, biedt Caleffi zowel online als in de verkoopdocumentatie een handige dimensioneringstabel waarmee eenvoudig en op basis van het vermogen in kW de juiste componenten geselecteerd kunnen worden. Van zoneventielen tot buffervaten, zodat ook hier systeemdenken wordt gestimuleerd en rendement, betrouwbaarheid en levensduur in één totaaloplossing samenkomen. Installateurs die hierin hun verantwoordelijkheid nemen, worden beloond met tevreden eindgebruikers én betrouwbare installaties die langdurig probleemloos functioneren. ‎‎