Digitale gebouwenscan legt basis voor duurzame verlichtingsprojecten

Voor installateurs en eindgebruikers is volledig inzicht in de bestaande lichtsituatie essentieel om renovaties, verduurzamingstrajecten en optimalisaties succesvol uit te voeren. Een compleet overzicht van de locatie, status én kenmerken van de huidige lichtproducten geeft namelijk input voor de gewenste optimalisatie. “Traditioneel gebeurde deze inventarisatie door armaturen handmatig te tellen, meten en registreren”, vertelt Ben Dorst, operationeel directeur van Maas & Hagoort. “Dit proces is arbeidsintensief, foutgevoelig en kost veel tijd. Zowel tijdens de inventarisatie op locatie als bij de verwerking van de verzamelde gegevens.” Om dit proces efficiënter en betrouwbaarder te maken, maakt Maas & Hagoort gebruik van een digitale lichtscan als inventarisatietool.

“De lichtscan biedt inzicht in de locatie, status en kenmerken van de aanwezige lichtproducten en is speciaal ontwikkeld voor complexe(re) projecten in onder meer de zorg, het onderwijs, bedrijfsgebouwen en overheidsvastgoed”, vertelt werkvoorbereider Kees Dorst, die namens Maas & Hagoort de lichtinventarisaties uitvoert. Hierbij maakt hij gebruik van een 360°-camera, die helpt om lichtprojecten efficiënter, betrouwbaarder en inzichtelijker te maken. “Tijdens een rondgang door het gebouw worden automatisch beelden vastgelegd, die vervolgens in de cloud gekoppeld worden aan de plattegronden van het pand”, vertelt hij. “Het resultaat is een interactieve 360°- lichtscan, waarin gebruikers online door het gebouw kunnen navigeren, inzoomen op details en informatie over de verlichting kunnen raadplegen.”

Focus op verduurzaming

“Als organisatie hebben wij lange tijd gefocust op nieuwbouwprojecten”, vertelt Ben Dorst, die de gebouwenscan vertaalt naar concrete adviezen. “Dit veranderde in 2023, toen de Europese uitfasering van conventionele TL- en PL-verlichting zorgde voor een verschuiving in de marktvraag. Waar voorheen de nadruk lag op het ontwerpen van nieuwe lichtplannen en het leveren van nieuwe armaturen, kwam de focus steeds meer te liggen op het verduurzamen van bestaande lichtinstallaties met led. Als organisatie zijn we hierin meegegaan.”

Volledig digitaal vastgelegd

“Omdat in veel gebouwen specifieke verlichtingsinformatie ontbreekt, start de vervanging meestal met een grondige lichtinventarisatie”, weet Ben Dorst. “Aanvankelijk gebeurde dit met een schrijfblok onder de arm en een losse of telefooncamera. Dit kostte niet alleen veel tijd, maar betekende ook dat we regelmatig moesten terugkeren om ontbrekende informatie op te halen. Bovendien lagen overnamefouten op de loer.” Een oplossing hiervoor vond Maas & Hagoort in de makelaardij, waar het gebruikelijk is om gebouwen met een Matterport-systeem volledig digitaal vast te leggen en te presenteren in een interactieve 3D-omgeving. “Onze ambitie was om een soort Google Streetview voor verlichtingsinstallaties te ontwikkelen. Aan de basis van onze digitale lichtscan liggen een OpenSpace-platform en 360°-camera, waarmee gebouwen volledig digitaal worden vastgelegd. Van lokalen en kantoorruimtes tot werkkasten en toiletten. Hierdoor kunnen wij op elk moment virtueel door het gebouw lopen en de juiste informatie ophalen. Van het aantal armaturen tot en met hun status en energiebesparingspotentieel.”

Drie niveaus

Maas & Hagoort biedt drie niveaus van lichtinventarisatie. Een nulmeting brengt de bestaande situatie in kaart, terwijl een verschilanalyse de verschillen tussen de huidige en gewenste situatie inzichtelijk maakt. Een totaalplan gaat nog een stap verder en omvat een complete lichtoplossing, inclusief verlichtingsplan, energiebesparingsadviezen, lichtsturingsplan en benodigde input voor het bestek.

Beter plannen, uitvoeren

en evalueren

De digitale lichtscan levert belangrijke voordelen op, benadrukt Ben Dorst. “Papieren formulieren invullen of foto’s maken op locatie behoren tot het verleden. In plaats hiervan wordt alle informatie digitaal vastgelegd en opgeslagen, waardoor de kans op fouten afneemt. Bovendien ontstaat een betrouwbare dataset die bijdraagt aan beslissingen over onderhoud, vervanging en uitbreiding van verlichtingsinstallaties. Dankzij het interactieve karakter van de lichtscan krijgen alle betrokken partijen beter inzicht in de situatie, op basis waarvan zij lichtprojecten beter kunnen plannen, uitvoeren en evalueren.” Doordat gezichten automatisch door de software worden geblurd, blijft de privacy van gebouwgebruikers conform de AVG-wetgeving gewaarborgd.

Dat de digitale lichtscan loont, blijkt uit succesvolle projecten van Maas & Hagoort waarin weer wordt voldaan aan de actuele lichtnormen, het werkcomfort is verhoogd en energiebesparingen van 50 tot zelfs 80 procent zijn gerealiseerd. ‎‎