We hebben het in Nederland voortdurend over netcongestie, elektriciteitsverbruik en energiebesparing. Begrijpelijk. Toch vraag ik me steeds vaker af of we onderweg niet iets essentieels uit het oog verliezen: de mensen voor wie we al die techniek ontwikkelen. Een lage energierekening is mooi. Een comfortabel en gezond gebouw is minstens zo belangrijk. Het wordt hoog tijd dat we die balans herstellen.
Ik heb jarenlang leiding gegeven aan ondernemingen in de installatiebranche. Ik ken de innovatiekracht, het vakmanschap en de trots waarmee nieuwe oplossingen worden ontwikkeld. Die vooruitgang is indrukwekkend. Tegelijk heb ik geleerd dat een technisch goed product nog geen tevreden gebruiker oplevert. Neem het voornemen om vanaf 2029 bij vervanging van een cv-ketel strengere eisen aan verwarmingsinstallaties te stellen. Een hybride warmtepomp kan een uitstekende keuze zijn. Toch verschilt een rijtjeshuis van een appartement en beschikt niet ieder huishouden over dezelfde financiële mogelijkheden. Waarom gaat de discussie zo vaak over normen en verplichtingen, en zo weinig over hoe we bewoners overtuigen van de voordelen?
Ik geloof in verduurzaming én in marktwerking. Geef consumenten heldere informatie, voorspelbaar beleid en een aantrekkelijk perspectief. Laat zien wat een oplossing daadwerkelijk oplevert aan comfort, energiegebruik en kosten. Draagvlak ontstaat niet door alleen een norm op papier te zetten.
Ook de ventilatiesubsidie roept vragen op. Sinds dit jaar kunnen bewoners 400 euro subsidie krijgen voor energiezuinige ventilatie, mits zij die combineren met isolatie. Ik begrijp de gedachte vanuit energiebesparing. Alleen: waarom stimuleren we gezonde lucht niet ook zelfstandig? Een woning kan op papier uitstekend presteren en toch een ongezonde plek zijn om in te wonen. Hebben we dan werkelijk ons doel bereikt?
Voor ik naar de overheid wijs, kijk ik ook naar onze eigen branche. We spreken graag over rendement, prestaties, innovaties en verkoopaantallen. Ik heb zelf vaak aan die gesprekken deelgenomen. Hoe vaak vragen we na oplevering of een installatie goed is ingeregeld, of de bewoner prettig woont en of de beloofde besparing werkelijk wordt gehaald? Een apparaat leveren is iets anders dan een probleem oplossen. Dat begint bij opdrachtgevers die verder kijken dan de laagste investering. Het vraagt om fabrikanten, adviseurs, aannemers en installateurs die niet ieder uitsluitend hun eigen schakel optimaliseren en die samen verantwoordelijkheid nemen voor het eindresultaat. Ook ná oplevering.
Vanuit mijn ervaring weet ik dat goede ideeën en technische mogelijkheden zelden het grootste probleem zijn. De uitdaging zit in het verbinden van commerciële belangen, technische keuzes en uitvoering. In duidelijkheid over wie waarvoor verantwoordelijk is. En in de bereidheid om bij te sturen wanneer beloften in de praktijk niet worden waargemaakt. Mijn oproep aan overheid en branche? Stop met het verheffen van de installatie tot doel. Maak energiezuinigheid, comfort en gezondheid samen leidend. Meet niet alleen wat de techniek kan, kijk vooral wat de gebruiker ervaart. De techniek is er. Wie pakt de regie?